Giữa rất nhiều sản phẩm ghi N95, KN95, FFP2, FFP3, không phải ai cũng hiểu đâu mới là tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi phù hợp với môi trường làm việc thực tế. Việc chọn sai khẩu trang chống bụi đạt chuẩn có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ hô hấp trước bụi mịn PM2.5, bụi công nghiệp, sol khí và các tác nhân nguy hại trong sản xuất. Bài viết này An Nhiên Safety sẽ giúp bạn hiểu rõ các hệ tiêu chuẩn phổ biến, cách đọc ký hiệu và cách chọn đúng thiết bị bảo vệ hô hấp theo nhu cầu.

Tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi là gì?

Tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi là một hệ thống quy định kỹ thuật dùng để đánh giá xem một sản phẩm có thực sự đủ khả năng bảo vệ đường hô hấp hay không. Hiểu một cách đơn giản, một chiếc khẩu trang chỉ được xem là khẩu trang chống bụi đạt chuẩn khi nó đã được kiểm tra theo đúng quy trình của một hệ tiêu chuẩn cụ thể như NIOSH của Hoa Kỳ, EN 149 của châu Âu hoặc GB 2626 của Trung Quốc. Những phép thử này giúp xác nhận mức độ bảo vệ mà nhà sản xuất công bố có đáng tin hay không.

Về bản chất, tiêu chuẩn kỹ thuật của khẩu trang chống bụi thường đánh giá bốn nhóm yếu tố chính.[1]

• Hiệu suất lọc hạt: khẩu trang lọc được bao nhiêu phần trăm hạt bụi hoặc sol khí trong không khí.

• Độ rò rỉ: lượng không khí chưa qua màng lọc có lọt vào bên trong qua các khe hở hay không.

• Lực cản hô hấp: người đeo có hít thở được thoải mái trong điều kiện làm việc thực tế hay không.

• Ghi nhãn: sản phẩm có ghi đúng chuẩn, đúng mã chứng nhận, đúng model và đúng nhà sản xuất hay không.

Phân biệt khẩu trang y tế và khẩu trang chống bụi/mặt nạ lọc không khí

Khẩu trang y tế chủ yếu được thiết kế để ngăn giọt bắn và dịch tiết từ người đeo phát tán ra môi trường hoặc bắn ngược vào người đeo. Loại khẩu trang này phù hợp cho nhiều bối cảnh chăm sóc thông thường, nhưng không được thiết kế để ôm kín tuyệt đối quanh mũi và miệng.[2]

Trong khi đó, khẩu trang chống bụi theo nghĩa kỹ thuật đúng hơn là mặt nạ lọc không khí. Loại này được thiết kế để ôm sát khuôn mặt hơn, buộc luồng không khí hít vào phải đi qua lớp vật liệu lọc. Chính vì vậy, mặt nạ lọc không khí mới là lựa chọn phù hợp khi cần kiểm soát bụi mịn, bụi công nghiệp, sol khí hoặc một số nguy cơ sinh học trong môi trường đặc thù.

Các tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi phổ biến hiện nay

Hiện nay, thị trường có nhiều hệ tiêu chuẩn khác nhau. Mỗi hệ tiêu chuẩn phản ánh cách một quốc gia hoặc khu vực kiểm định khả năng bảo vệ của thiết bị lọc hô hấp.

Hệ tiêu chuẩn NIOSH của Mỹ

Đây là hệ tiêu chuẩn rất phổ biến trong lĩnh vực an toàn hô hấp. Khi nói đến tiêu chuẩn N95, phần lớn người dùng đang nhắc đến hệ kiểm định của NIOSH tại Hoa Kỳ.

Nhóm ký hiệu trong hệ này gồm:

• N95, N99, N100

• R95, R99, R100

• P95, P99, P100

Trong đó:

• N nghĩa là không chống dầu.

• R nghĩa là có khả năng chống dầu ở mức nhất định.

• P nghĩa là phù hợp hơn với môi trường có hạt gốc dầu.

Con số đi kèm thể hiện mức lọc tối thiểu:

• 95: lọc ít nhất 95% hạt trong không khí[3]

• 99: lọc ít nhất 99%[3]

• 100: lọc ít nhất 99,97%[3]

Đây là chuẩn được sử dụng rất rộng trong y tế, sản xuất và nhiều môi trường công nghiệp có bụi khô.

Hệ tiêu chuẩn EN 149 của châu Âu

Đây là hệ tiêu chuẩn quen thuộc trong PPE châu Âu, đặc biệt khi doanh nghiệp lựa chọn sản phẩm đạt dấu CE.

Các cấp phổ biến gồm:

• FFP1

• FFP2

• FFP3

Ý nghĩa chung của từng cấp như sau:

• FFP1: mức bảo vệ cơ bản, phù hợp với bụi không độc ở nồng độ thấp

• FFP2: mức bảo vệ cao hơn, phù hợp với bụi, khói và sol khí có hại cho sức khỏe

• FFP3: mức bảo vệ cao nhất trong nhóm FFP, dùng cho bụi rất mịn, bụi độc hoặc môi trường phơi nhiễm cao

Trong đó, tiêu chuẩn FFP2 là cấp được quan tâm nhiều nhất vì thường được xem là gần tương đương về hiệu năng lọc với N95 hoặc KN95 trong nhiều tình huống liên quan đến hạt không dầu. Còn tiêu chuẩn FFP3 phù hợp hơn khi doanh nghiệp cần mức bảo vệ cao hơn cho môi trường rủi ro nặng.[4]

Hệ tiêu chuẩn GB 2626 của Trung Quốc

Đây là hệ tiêu chuẩn thường gặp khi người dùng tìm hiểu tiêu chuẩn KN95.

Các cấp chính gồm:

• KN95, KN100

• KP95, KP100

Trong đó:

• KN dùng cho hạt không dầu

• KP dùng cho hạt có dầu

Vì vậy, tiêu chuẩn KN95 có thể hiểu là mức lọc tối thiểu 95% đối với hạt không dầu trong hệ chuẩn GB 2626. Trên thị trường dân dụng và môi trường bụi mịn đô thị, KN95 là lựa chọn rất phổ biến nhờ dễ tiếp cận, giá hợp lý và mức bảo vệ tương đối cao.

Một số chuẩn khác người dùng thường gặp

Ngoài ba hệ tiêu chuẩn chính ở trên, người dùng còn có thể bắt gặp:

• KF94: chuẩn phổ biến của Hàn Quốc, phù hợp với nhu cầu lọc bụi mịn hằng ngày[4]

• P2: chuẩn thường gặp tại Úc/New Zealand, về mức bảo vệ thường được xem gần với FFP2[4]

• DS2: chuẩn của Nhật Bản trong nhóm bảo vệ hô hấp[4]

Những chuẩn này không phải lúc nào cũng xuất hiện rộng trên thị trường Việt Nam như N95, KN95 hay FFP2, nhưng vẫn là các thực thể quan trọng trong hệ sinh thái tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi toàn cầu.

N95, KN95, FFP2, FFP3 khác nhau như thế nào?

Trên thực tế, bốn ký hiệu này khác nhau ở hệ tiêu chuẩn, mức lọc tối thiểu, loại hạt thử nghiệm và phạm vi ứng dụng.

Bảng so sánh nhanh N95 – KN95 – FFP2 – FFP3

Cách đọc ký hiệu trên khẩu trang chống bụi

Phần lớn sai lầm trong mua hàng không đến từ việc thiếu ngân sách, mà đến từ việc người mua không biết nhìn vào đâu để xác minh chuẩn.

Cách đọc nhãn trên khẩu trang NIOSH N95

Một khẩu trang N95 đạt chuẩn thường cần có các thông tin sau trên thân khẩu trang hoặc bao bì:[5]

• Tên hãng hoặc logo nhà sản xuất[5]

• Model sản phẩm[5]

• Chữ NIOSH[5]

• Ký hiệu lớp lọc như N95[5]

• Mã TC-84A

Mã TC là dấu hiệu rất quan trọng. Khi tra cứu trên nguồn dữ liệu chính thống của NIOSH, mã này phải cho ra đúng model và nhà sản xuất tương ứng.[5]

Cách đọc nhãn trên khẩu trang FFP2, FFP3

Một khẩu trang FFP2 hoặc FFP3 hợp lệ thường có các thông tin sau:

• EN 149:2001+A1:2009

• Mức bảo vệ: FFP2 hoặc FFP3

• Dấu CE

• Mã tổ chức chứng nhận

• Ký hiệu NR hoặc R

• Đôi khi có thêm ký hiệu D

Ý nghĩa các ký hiệu này như sau:

• NR: dùng một lần, không tái sử dụng theo nhiều ca làm việc[6]

• R: có thể tái sử dụng trong phạm vi cho phép của nhà sản xuất[6]

• D: đã vượt qua thử nghiệm chống tắc nghẽn bụi dolomite[6]

Với dòng sản phẩm FFP trong môi trường công nghiệp, đây là nhóm thông tin nền mà bộ phận thu mua cần yêu cầu nhà cung cấp công bố rõ.[6]

Cách đọc nhãn trên khẩu trang KN95

Với KN95, người dùng nên kiểm tra:

• Ký hiệu KN95

• Số tiêu chuẩn GB 2626

• Tên hãng

• Model sản phẩm

• Thông tin trên bao bì

• Chứng chỉ thử nghiệm hoặc tài liệu kỹ thuật

Vì tiêu chuẩn KN95 rất phổ biến trên thị trường dân dụng nên đây cũng là nhóm dễ gặp hàng ghi nhãn không rõ ràng. [3]

Nên chọn tiêu chuẩn nào theo từng nhu cầu sử dụng?

Dưới góc nhìn an toàn lao động, lựa chọn đúng mặt nạ lọc không khí luôn phải dựa vào môi trường phơi nhiễm chứ không dựa vào cảm tính hoặc tên chuẩn nghe quen. Dưới đây là bảng gợi ý theo từng nhu cầu sử dụng thường gặp.

Mua khẩu trang chống bụi đạt chuẩn cần lưu ý gì?

Khi đã hiểu cơ bản về các chuẩn như N95, KN95 hay FFP2, bước tiếp theo là tránh mua sai. Đây là phần rất quan trọng với doanh nghiệp vì sai sót trong khâu mua hàng sẽ kéo theo rủi ro cho cả chương trình bảo vệ hô hấp.

Kiểm tra tiêu chuẩn và ghi nhãn trước khi mua

Trước khi mua, nên đối chiếu rõ:

• NIOSH nếu là N95

• EN 149 nếu là FFP2 hoặc FFP3

• GB 2626 nếu là KN95

• Model cụ thể

• Tên hãng

• Mã xác thực hoặc tài liệu kỹ thuật liên quan

Nguyên tắc là: càng minh bạch về chuẩn, model và hãng, mức độ tin cậy càng cao.

Chọn nhà cung cấp uy tín, tránh hàng trôi nổi

Người mua nên ưu tiên nhà cung cấp có thể công bố rõ:

• Tiêu chuẩn áp dụng

• Chứng chỉ

• Thương hiệu

• Mô tả kỹ thuật

• Xuất xứ sản phẩm

Đặc biệt trong môi trường B2B, lựa chọn nhà cung cấp PPE uy tín quan trọng không kém việc chọn đúng tiêu chuẩn. Một sản phẩm chuẩn nhưng đi qua chuỗi cung ứng không rõ ràng vẫn có thể gây rủi ro lớn.[7]

Ưu tiên độ ôm khít và phù hợp khuôn mặt

Một mặt nạ lọc không khí có vật liệu lọc tốt nhưng đeo không kín thì mức bảo vệ thực tế vẫn giảm đáng kể. Vì vậy, khi chọn mua cần chú ý:

• Có thanh nẹp mũi

• Dây đeo chắc

• Ôm mũi, má và cằm

• Không hở bên mép

• Không xô lệch khi nói chuyện hoặc vận động nhẹ

Đây là lý do vì sao nhiều doanh nghiệp ngoài việc mua đúng chuẩn còn phải quan tâm đến hướng dẫn dùng và thử đeo trước khi chốt model.

An Nhiên Safety – đơn vị cung cấp khẩu trang chống bụi đúng tiêu chuẩn theo từng môi trường làm việc

An Nhiên Safety cung cấp giải pháp PPE cho nhiều lĩnh vực như sản xuất, dầu khí, điện tử, năng lượng, F&B, thủy sản, công nghiệp nặng, xây dựng, khai thác khoáng sản và kho vận. Đây đều là những môi trường có mức phơi nhiễm khác nhau, nên việc chọn đúng tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi là rất quan trọng để bảo vệ hô hấp hiệu quả.

Với khẩu trang chống bụi đạt chuẩn, giá trị cốt lõi không chỉ nằm ở mẫu mã mà ở khả năng chọn đúng tiêu chuẩn cho đúng môi trường sử dụng. An Nhiên Safety hỗ trợ đối chiếu nhu cầu thực tế với các chuẩn như N95, KN95, FFP2, FFP3, đồng thời cung cấp PPE theo các hệ tiêu chuẩn CE, ANSI, ISO, TCVN.

Đây là lựa chọn phù hợp khi doanh nghiệp hoặc người dùng cần tư vấn chọn khẩu trang chống bụi theo môi trường làm việc, so sánh tiêu chuẩn, mua số lượng cho nhà máy hoặc công trường, hay tìm một giải pháp thiết bị bảo vệ hô hấp đồng bộ và rõ tiêu chuẩn.

Kết luận

Có thể thấy, tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi là căn cứ kỹ thuật quan trọng để lựa chọn đúng mức bảo vệ, thay vì chỉ nhìn vào tên gọi hay cảm tính khi mua hàng. Các chuẩn như N95, KN95, FFP2, FFP3 không chỉ khác nhau về hệ tiêu chuẩn mà còn liên quan trực tiếp đến hiệu suất lọc, độ kín khít và môi trường sử dụng. Muốn chọn đúng khẩu trang chống bụi đạt chuẩn, người dùng cần đối chiếu giữa loại bụi, mức phơi nhiễm và yêu cầu công việc thực tế. Nếu bạn cần tư vấn giải pháp thiết bị bảo vệ hô hấp cho nhà máy, công trường hay môi trường bụi mịn, An Nhiên Safety là địa chỉ phù hợp để đồng hành cùng doanh nghiệp trong bài toán PPE đạt chuẩn CE, ANSI, ISO, TCVN.

Trả lời nhanh về tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi

Tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi N95 có tương đương KN95 không?

Trong nhiều tình huống liên quan đến hạt không dầu, N95 và KN95 thường được xem là gần tương đương về hiệu suất lọc. Tuy nhiên, chúng khác nhau ở hệ tiêu chuẩn, cách thử nghiệm và cách ghi nhãn.

Tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi FFP2 có giống N95 không?

FFP2 và N95 thường được xem là gần tương đương về mức bảo vệ đối với hạt không dầu, dù thuộc hai hệ tiêu chuẩn khác nhau.

Khẩu trang y tế có thay cho khẩu trang chống bụi được không?

Không nên coi hai loại này là tương đương. Khẩu trang y tế thiên về giọt bắn, còn mặt nạ lọc không khí được thiết kế để lọc hạt và cần độ kín khít cao hơn.

Làm sao nhận biết khẩu trang N95 đạt chuẩn?

Cần kiểm tra tên hãng, model, chữ NIOSH, ký hiệu N95 và mã TC trên sản phẩm hoặc bao bì.

Đi đường hằng ngày nên chọn tiêu chuẩn khẩu trang chống bụi KN95, KF94 hay FFP2?

Cả ba đều là lựa chọn hợp lý cho bụi mịn đô thị nếu sản phẩm rõ nguồn gốc, đeo ôm mặt và đủ thoải mái để sử dụng liên tục.

Môi trường có hơi hóa chất có dùng N95 được không?

Không nên chỉ dùng N95 trong môi trường có hơi hóa chất hoặc dung môi. Khi đó cần mặt nạ phòng độc và phin lọc phù hợp.

Tài liệu tham khảo

1. SGS. (2020). China Releases an Updated Mandatory Standard GB 2626-2019 Respiratory Protection. SGS. https://www.sgs.com/en/news/2020/04/safeguards-04120-china-releases-an-updated-mandatory-standard-gb-2626-2019-respiratory-protection

2. Jones, R. M., & Rempel, D. (2021). Standards for Surgical Respirators and Masks: Relevance for Protecting Healthcare Workers and the Public During Pandemics. PubMed Central. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8135753/

3. 3M. (2020). Comparison of FFP2, KN95, and N95 Filtering Facepiece Respirator Classes. 3M. https://multimedia.3m.com/mws/media/1791500O/comparison-ffp2-kn95-n95-filtering-facepiece-respirator-classes-tb.pdf

4. Corbin, J. C., Smallwood, G. J., Leroux, I. D., Norooz Oliaee, J., Liu, F., Sipkens, T. A., & Green, R. G. (2021). Systematic experimental comparison of particle filtration efficiency test methods for commercial respirators and face masks. PubMed Central. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8578374/

5. Sureka, B., Garg, M. K., & Misra, S. (2020). N95 respirator and surgical mask in the pandemic of COVID-19. PubMed Central. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7720739/

6. Sterr, C. M., Nickel, I.-L., Stranzinger, C., Nonnenmacher-Winter, C. I., & Günther, F. (2021). Medical face masks offer self-protection against aerosols: An evaluation using a practical in vitro approach on a dummy head. PubMed Central. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7928437/

7. Corbin, J. C., Smallwood, G. J., Leroux, I. D., Norooz Oliaee, J., Liu, F., Sipkens, T. A., & Green, R. G. (2021). Systematic experimental comparison of particle filtration efficiency test methods for commercial respirators and face masks. arXiv. https://arxiv.org/pdf/2106.04059